കേരളീയ സമൂഹം ഇന്ന് വലിയ തോതിലുള്ള ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശകങ്ങളായി വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സംസ്ഥാനം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചതാണ്. എന്നാൽ ഇതിൽ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ മാറ്റം ദൃശ്യമാകുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക പദവിയിലാണ്. നിലവിൽ മൊബിലിറ്റി (യാത്രാ സ്വാതന്ത്ര്യം), സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം, വിദ്യാഭ്യാസ-സംരംഭകത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലെല്ലാം കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകൾ പുരുഷന്മാരേക്കാൾ ഏറെ മുന്നിലാണെന്നാണ് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഈയൊരു പുതിയ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പൊതുഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിലെ യാത്രാ സൗജന്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് പുതിയൊരു മാനം കൈവരുന്നത്. അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളായ കർണാടകത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ഉൾപ്പെടെ നടപ്പിലാക്കിയ, സ്ത്രീകൾക്കായുള്ള ‘സൗജന്യ ബസ് യാത്ര’ കേരളത്തിലും കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യിൽ നടപ്പിലാക്കണമെന്ന ആവശ്യങ്ങൾ ചില രാഷ്ട്രീയ കോണുകളിൽ നിന്ന് ഉയരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മാറിയ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യിൽ സൗജന്യയാത്ര അനുവദിക്കേണ്ടത് സ്ത്രീകൾക്കല്ല, മറിച്ച് പുരുഷന്മാർക്കാണെന്ന് ‘ഡിജോ കാപ്പൻ സെന്റർ ഫോർ കൺസ്യൂമർ എജ്യൂക്കേഷൻ’ ട്രസ്റ്റി ജയിംസ് വടക്കൻ ശക്തമായ കണക്കുകളോടെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ആദ്യകേൾവിയിൽ വിചിത്രമെന്നു തോന്നാമെങ്കിലും, ആഴത്തിലുള്ള വിശകലനത്തിൽ ഏറെ പ്രസക്തമായ പൗരാവകാശ-സാമ്പത്തിക വശങ്ങൾ ഈ വാദത്തിനുണ്ടെന്ന് കാണാം.
ജയിംസ് വടക്കൻ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ വസ്തുതകൾ
കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെയും പുരുഷന്മാരുടെയും നിലവിലെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക അവസ്ഥയെ കൃത്യമായി വിലയിരുത്തിക്കൊണ്ടാണ് ജയിംസ് വടക്കൻ തന്റെ വാദങ്ങൾ നിരത്തുന്നത്:
സ്ത്രീകളുടെ ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ശേഷി: കേരളത്തിലെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ പരിശോധിച്ചാൽ പുരുഷന്മാറേക്കാൾ കൂടുതൽ സമ്പാദ്യമുള്ളത് സ്ത്രീകൾക്കാണെന്ന് കാണാം. കുടുംബശ്രീ പോലുള്ള വലിയ ശൃംഖലകളും, സ്വയംതൊഴിൽ സംരംഭങ്ങളും വഴി സ്ത്രീകൾ സാമ്പത്തികമായി വലിയ മുന്നേറ്റം നടത്തിക്കഴിഞ്ഞു. സർക്കാർ ഉദ്യോഗങ്ങളിലും ഐ.ടി, ബാങ്കിങ്, അധ്യാപനം, നഴ്സിങ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സ്ഥിരവരുമാനമുള്ള ജോലി ചെയ്യുന്നവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളാണ്. വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയിലെല്ലാം അവർ പുരുഷന്മാറേക്കാൾ മുന്നിലാണ്.
പുരുഷന്മാരുടെ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പരാധീനതകൾ: കേരളത്തിലെ ഇന്നത്തെ പുരുഷന്മാരുടെ അവസ്ഥ പരിശോധിച്ചാൽ, വലിയൊരു ശതമാനം പേരും സ്ഥിരവരുമാനമില്ലാത്ത അസംഘടിത മേഖലകളിലോ, താല്ക്കാലിക കൂലിപ്പണികളിലോ ആണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. കൺസ്ട്രക്ഷൻ മേഖലയിലെ തകർച്ചയും ഗൾഫ് പ്രതിസദ്ധിയും തൊഴിലില്ലായ്മയും പുരുഷന്മാരെ സാമ്പത്തികമായി വലിയ രീതിയിൽ തളർത്തിയിട്ടുണ്ട്. കയ്യിൽ പണമില്ലാതെ, നിത്യവൃത്തിക്കായി കഷ്ടപ്പെടുന്ന പുരുഷന്മാർക്ക് പ്രതിദിന ബസ് ചാർജ് പോലും വലിയൊരു ഭാരമാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് യാത്രാച്ചെലവ് താങ്ങാൻ കഴിയാത്ത പുരുഷന്മാർക്കാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ പൊതുഗതാഗതത്തിൽ സൗജന്യങ്ങളോ ഇളവുകളോ നൽകേണ്ടതെന്ന വാദം പ്രസക്തമാകുന്നത്.
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യുടെ പതനം: നിലവിൽ തന്നെ ശമ്പളവും പെൻഷനും കൊടുക്കാൻ കഴിയാതെ, ഇന്ധനമടിക്കാൻ പോലും വായ്പയെടുക്കുന്ന ഗുരുതരമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലാണ് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. ഇത്തരം ഒരു സാഹചര്യത്തിൽ വോട്ട് ബാങ്ക് ലക്ഷ്യം വെച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യയാത്ര പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ അത് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യുടെ പൂർണ്ണമായ തകർച്ചയ്ക്ക് വഴിമാത്രമേ ഒരുക്കൂ. അന്ധമായ ജനപ്രിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ പൊതുമുതൽ നശിപ്പിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളും കേരളവും: പശ്ചാത്തലത്തിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ
തമിഴ്നാട്ടിലും കർണാടകത്തിലും സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ ബസ് യാത്ര അനുവദിച്ച മാതൃക ഉയർത്തിക്കാട്ടിയാണ് പലരും കേരളത്തിലും ഈ ആവശ്യം ഉന്നയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ആ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സാമൂഹിക അന്തരീക്ഷമല്ല കേരളത്തിലുള്ളത്.
അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ സ്ത്രീകളുടെ സാക്ഷരതയും പൊതുഇടങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തവും വളരെ പിന്നിലായിരുന്നു. അവരെ വീടുകളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കും തൊഴിൽമേഖലകളിലേക്കും ആകർഷിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രോത്സാഹനമായിരുന്നു അവിടുത്തെ സൗജന്യ പദ്ധതികൾ.
എന്നാൽ കേരളത്തിൽ സ്ത്രീകൾ ഇതിനകം തന്നെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലും മുൻപന്തിയിലാണ്. ഇന്ന് കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് ആവശ്യം ‘സൗജന്യ യാത്രയല്ല’, മറിച്ച് രാത്രികാലങ്ങളിലടക്കം ഭയരഹിതമായി യാത്ര ചെയ്യാനുള്ള സുരക്ഷിതത്വവും, സമയബന്ധിതമായി സർവീസ് നടത്തുന്ന മികച്ച പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുമാണ്.
വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയവും ഭരണകൂടങ്ങളുടെ വീഴ്ചയും
ഒരു ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രഥമവും പ്രധാനവുമായ കർത്തവ്യം എന്നത് സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും തുല്യമായ രീതിയിൽ സാമൂഹ്യനീതി (Social Justice) ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നതാണ്. എന്നാൽ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള നയരൂപീകരണത്തേക്കാൾ താല്ക്കാലികമായ വോട്ടുബാങ്ക് ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയാണ് പല പാർട്ടികളും മുന്നണികളും ജനപ്രിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. ശാസ്ത്രീയമായ പഠനങ്ങളോ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളോ പരിശോധിക്കാതെ, കേവലം കൈയടികൾക്ക് വേണ്ടി മാത്രം ആനുകൂല്യങ്ങളും സൗജന്യങ്ങളും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും യഥാർത്ഥ സാമൂഹ്യനീതിയെ അട്ടിമറിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ഉയർന്ന ശമ്പളം വാങ്ങുന്ന ഒരു വനിതാ ഉദ്യോഗസ്ഥയ്ക്ക് ലിംഗപദവിയുടെ പേരിൽ സൗജന്യയാത്ര നൽകുകയും, വരുമാനമില്ലാതെ നരകിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരനായ പുരുഷനിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ ചാർജ് ഈടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെ സാമൂഹിക നീതിയാകും? ക്ഷേമരാഷ്ട്ര സങ്കല്പത്തിൽ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകേണ്ടത് ‘സ്ത്രീ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പുരുഷൻ’ എന്ന തരംതിരിവിലല്ല, മറിച്ച് ‘സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർ’ എന്ന മാനദണ്ഡത്തിലാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾ, വയോധികർ, രോഗികൾ, ഭിന്നശേഷിക്കാർ, സാമ്പത്തികമായി തകർന്ന പാവപ്പെട്ടവർ (അവർ സ്ത്രീകളായാലും പുരുഷന്മാരായാലും) എന്നിവർക്കായിരിക്കണം യാത്രാ ഇളവുകൾ നൽകേണ്ടത്.
തിരുത്തൽ ശക്തിയാകേണ്ട ജുഡീഷ്യറി
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 15(3) അനുസരിച്ച് സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേക പരിഗണനകൾ നൽകാൻ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട് എന്നത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ ഇത് ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ആർട്ടിക്കിൾ 14 (തുല്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം) പൂർണ്ണമായി ഹനിച്ചുകൊണ്ടോ, അർഹതയില്ലാത്തവർക്ക് പൊതുപണം ധൂർത്തടിച്ചുകൊണ്ടോ ആകരുത്. വോട്ടിനും അധികാരത്തിനും വേണ്ടി രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും മുന്നണികളും ജനപ്രിയതയ്ക്ക് പുറകെ പോകുമ്പോൾ, ഭരണഘടനാപരമായ തുല്യതയും നീതിയും ഉറപ്പാക്കാൻ ജുഡീഷ്യറിക്ക് പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ ഭരണകൂടങ്ങൾ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ കണ്ണടയ്ക്കുമ്പോൾ അതിനെ തിരുത്താൻ കോടതികൾക്ക് സാധിക്കണം. നിയമങ്ങളുടെയും സർക്കാർ ഉത്തരവുകളുടെയും ഭരണഘടനാ സാധുത പരിശോധിക്കാനും അവയെ കൃത്യമായി വ്യാഖ്യാനിക്കാനുമുള്ള അധികാരം കോടതികൾക്കുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയുള്ള പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലെ പൊള്ളത്തരങ്ങൾ ജനമധ്യത്തിൽ തുറന്നുപറയാൻ ജുഡീഷ്യറി സംവിധാനം മടിക്കരുത്.
കേരളം കൈവരിച്ച സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിന്റെ ആത്മാഭിമാനം നിലനിർത്താൻ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യങ്ങളുടെ ആവശ്യമില്ല. മറിച്ച്, അർഹതയുള്ള എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യനീതിയും സുരക്ഷിതത്വവും ഉറപ്പാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. വോട്ടുബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങി ഭരണകൂടങ്ങൾ വഴിതെറ്റുമ്പോൾ, തെറ്റായ നയങ്ങളെ തുറന്നുപറയാനും തിരുത്താനും പൊതുസമൂഹവും കോടതികളും കാണിക്കുന്ന ആർജ്ജവമാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കരുത്ത്. മാറിയ കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പുതിയ യാത്രാനയങ്ങളും വികസനനയങ്ങളും രൂപീകരിക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാകണമെന്ന ഗൗരവമേറിയ സന്ദേശമാണ് ഈ ചർച്ചകൾ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്.
